Enkele begrippen

Het zonnespectrum

 
 

het zonnespectrum
Newton: het zonnespectrum; bron: Johannes Itten, Kleurenleer, blz 15, de Bilt 1970

De spectrale kleuren: rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet.

de spectrale kleuren
het spectrum

Een spectrale kleur omvat een een groep golflengten. Men kan dus eigenlijk niet spreken van de golflengte van rood, maar van wel het rode deel van het spectrum.

 

additieve kleurmenging

 
 

additieve kleurmenging
additieve kleurmenging

Onder additieve kleurmenging wordt verstaan het mengen van gekleurd licht. De mengkleur is van een grotere helderheid dan de afzonderlijke kleuren.

De primaire kleuren bij additieve kleurmenging: blauw (blauw-violet), groen en rood (oranje-rood).

 

subtractieve kleurmenging

 
 

subtractieve kleurmenging
subtractieve kleurmenging

Het mengen van verven, kleurstoffen of pigmenten noemt men subtractief. De mengkleur heeft een lagere helderheid dan de afzonderlijke kleuren.

De primaire kleuren bij subtractieve kleurmenging: magenta, geel en cyaan.

 

partitieve kleurmenging

 
 

Het mengen van kleurpunten die niet afzonderlijk waarneembaar zijn: pointillisme.
De mengkleur heeft een gemiddelde helderheid.

 

primaire kleuren

 
 

Francois d'Aguilion
Francois d'Aguilion, Coulor scale, Optcorum Libri Sex, 1613

In his graphic rerpresentation d'Aguilon showed tonal mixtures of the three chromatic colors with white and black as well as between white and black (a gray scale), with arcs above the line of simples. Below the line he represented with other arcs the hue mixtures of the three chromatic simple colors.

[Niger: zwart, Albas: wit, Rubeus: rood, Viridis: groen, Caeruleus: blauw, Flavus: geel, Aureus: oranje, Purpureus: purper]

tekst

 

de kleurencirkel

 
 

John of Cuba: kleurencirkel gebaseerd op de kleuren van urine.
John of Cuba: kleurencirkel gebaseerd op de kleuren van urine, vijftiende eeuw

Robert Fludd: kleurencirkel gebaseerd op de kleuren van urine.
Robert Fludd: kleurencirkel gebaseerd op de kleuren van urine, 1631

 

kleurencirkel van Newton
kleurencirkel van Newton
Opticks, 1704

Newtons verdeelde de kleurencirkel onder de zeven hoofdkleuren naar de verhouding van de muzikale toonladder.

 

Pawlik: twaalfdelige kleurencierkel naar Hölzel
Johannes Pawlik: twaalfdelige kleurencirkel naar Hölzel, "Chromatischer Kreis", met kleurharmonieën.

Kleurencirkels: Newton, Goethe, Herschel en Schreiber
kleurencirkels van Newton, Goethe, Herschel en Schreiber
bron: E. Reijgersberg, beknopte kleurenleer, Amsterdam 1971

De kleurencirkel van Goethe bevat drie paar complementaire kleuren, waarbij violet als complementaire kleur van geel wordt aangenomen en blauw als die van oranje. Goethe beschouwt de kleuren geel, rood en blauw als totaliteit. Hij neemt als contrastkleur die kleur aan, die de som is van de van de in de gegeven kleur ontbrekende grondkleuren. Als complementaire kleur van geel geldt dus de som van blauw en rood; die van blauw is geel plus rood, die van rood is geel plus blauw.

Herschel ontwierp een kleurencirkel met zeven paren complementaire kleuren, welke eveneens berust op de diagonale opstelling van complementaire kleuren

Schreiber stelde een kleuren schijf samen, die op de lichtsterkte van de kleuren was gebaseer. Hij ging van het principe uit, dat wanneer men in een kleurencombinatie kleuren van verschillende lichtsterkte in gelijke mate wil laten optreden, de plaatsruimte, welke aan elk van de kleuren toebedeeld kan worden omgekeerd evenredig moet zijn aan de lichtstrekte. De verhouding van de sectoren, waarin hij zijn zes kleuren rangschikte, was als volgt: geel 3, oranje 4, rood 6, blauw 8, violet 9 en groen 6.

 

complementaire kleuren

 
 

Complementair betekent: aanvullend, wat ontbreekt aanvullen om iets volledig te maken.
Wanneer we enige tijd naar een groen vierkant kijken en dan de ogen sluiten verschijnt in ons oog als nabeeld een rood vierkant. Herhalen we het experiment met een rood vierkant dan krijgen we een groen nabeeld. Het oog roept de complementaire kleur op.
De complementaire kleur maakt de de menging compleet: bij additief mengen tot wit (licht) en bij subtractief mengen tot zwart.

 

Munsell: complementaire kleuren
Albert H. Munsell, complementaire kleuren

 

In het 'contrastdiagram van Rood' staan de complementaire kleuren diagonaal tegenover elkaar. De groottten van de sectoren varieren naar mengverhouding.

Ogden Rood: contrastdiagram
Ogden Rood, contrastdiagram van Rood

 

J.F.L. Mérimée: De la Peinture a l'huile
J.F.L. Mérimée, De la Peinture a l'huile, 1830

Mérimée showed with his circle that complementary colours mix to harmonious greys.